Инвестициялық жобаның бизнес-жоспары: бөлімдері, көрсеткіштері және есептері
Жаңартылды 16.11.2026 · ~4 мин оқылады
Қысқаша. Инвестициялық жобаның бизнес-жоспары жобаның мәнін, нарықты, техникалық шешімді, қаржы есебін және тәуекелдерді бір құжатқа жинайды. Қазақстанның Даму Банкінде (ҚДБ) оның нысаны — А-021, Өнеркәсіпті дамыту қорында — А-090; екеуіне де Excel-дегі қаржылық модель қоса беріледі. Біз құжатты сіз тапсыратын тараптың нысанымен дайындаймыз.

Инвестициялық жобаның бизнес-жоспары қайда керек
ҚДБ қарызды жаңа өндіріс құруға, қолданыстағы өндірісті кеңейтуге және жаңғыртуға, сондай-ақ активтерді, акциялар пакеттерін және мүліктік кешендерді сатып алуға береді. Екінші кезеңде, индикативтік талдауда, банк А-021 нысанындағы бизнес-жоспар мен қаржылық модельді қарайды. Өнеркәсіпті дамыту қоры А-090 нысанын сұрайды. Оңайлатылған инвестициялық келісімшартқа берілетін өтінімге де бизнес-жоспар қоса беріледі.
Бөлімдер мен көрсеткіштер
ҚДБ-ның А-021 нысаны тоғыз бөлім мен үш қосымшадан тұрады. Бөлімдері мен олардың мазмұны:
| Бөлім | Не жазылады |
|---|---|
| Жоба түйіндемесі | жобаның мәні, сомасы, күтілетін нәтиже |
| Өтініш беруші туралы мәлімет | компания және оның қазіргі қызметі |
| Жоба | мақсаты, қатысушылары, смета |
| Коммерциялық бөлім | шикізат пен өнім нарығы, сату |
| Техникалық бөлім және сатып алу | технология, жабдық, құрылыс, жеткізушілер |
| Экологиялық бөлім | жобаның қоршаған ортаға әсері |
| Қаржылық талдау | компанияның қазіргі қаржылық жағдайы |
| Қаржылық болжам | алдағы кезеңдер есебі, көрсеткіштер, сценарийлер |
| Жоба тәуекелдері | жобаға не кедергі келтіруі мүмкін |
Талап етілетін көрсеткіштер құжатты кімге тапсыратыныңызға байланысты.
| Көрсеткіш | ҚДБ | Өнеркәсіпті дамыту қоры |
|---|---|---|
| NPV, IRR | иә | иә |
| Өтелу мерзімі | қарапайым (PP) | дисконтталған (DPB) |
| DSCR | иә | — |
| Кірістілік индексі (PI) | — | иә |
| EBITDA | иә (қарыз/EBITDA, EBITDA/пайыздар) | иә |
| Қарыз/меншікті капитал, бос ақша ағыны (FCF) | иә | — |
Сызықша көрсеткіш сол нысанның тізімінде жоқ екенін білдіреді. Қосымшалар — Excel-дегі қаржылық модель, әлеуметтік-экономикалық әсер көрсеткіштері және саланың ғылымды қажетсіну тобы.
Көрсеткіштердің мағынасы
Таза ағымдағы құн (NPV) — дисконтталған бос ақша ағындарының қосындысы мен салымның айырмасы. Кірістіліктің ішкі нормасы (IRR) — NPV нөлге тең болатын мөлшерлеме. Өтелу мерзімі — жинақталған бос ақша ағыны салымды жабатын ең қысқа кезең. ҚДБ бұл көрсеткіштердің ең төменгі мәнін белгілемейді. Өнеркәсіпті дамыту қоры қарапайым емес, дисконтталған өтелу мерзімін (DPB) сұрайды.
DSCR есебі
DSCR жобаның ақша ағыны қарыз төлемін неше есе жабатынын көрсетеді. ҚДБ-ның формуласы: (операциялық қызметтен түскен ағын + сыйақы төлемі) / (негізгі қарыз төлемі + сыйақы төлемі).
Мысал. Жыл ішінде операциялық қызметтен 480 млн ₸ түседі, сыйақы 120 млн ₸, негізгі қарыз төлемі 300 млн ₸. DSCR = (480 + 120) / (300 + 120) = 600 / 420 ≈ 1,43. Демек ақша ағыны қарыз төлемінен шамамен 1,4 есе көп.
Сезімталдық талдауы және стресс-тест
ҚДБ екеуін де міндетті етеді. Сезімталдық талдауында өнім бағасы мен тариф, сату көлемі, құрылыс шығыны, іске қосу мен қуатқа шығудың кешігуі, шикізат, отын және еңбек бағасы, тұрақты шығын, дисконттау мөлшерлемесі, инфляция және бағам өзгерсе, көрсеткіштер қалай өзгеретінін көрсетесіз. Стресс-тестте ең ықтимал үш жағымсыз оқиға бойынша ауыр сценарий құрып, оны базалық сценариймен салыстырасыз.
Өнеркәсіпті дамыту қоры модельді барлық алғышарт бойынша сезімталдық талдауын жасауға болатындай құруды талап етеді.
Меншікті қатысу және өтінімге не қоса беріледі
ҚДБ-да меншікті қатысу сметаның кемінде 20 %-ы болуы керек. Өнеркәсіпті дамыту қорының нысанында смета меншікті қатысуға, қордың қарызына және басқа көздерге бөлінеді. Оңайлатылған инвестициялық келісімшартқа берілетін өтінімге Кәсіпкерлік кодекстің 292-бабы бойынша бизнес-жоспар қоса беріледі; өтінімді инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган қарайды. Шешімді банк, қор не уәкілетті орган шығарады.
Бизнес-жоспарды жасау тәртібі
Инвестициялық жобаның бизнес-жоспары құжатты кімге тапсыратыныңызды анықтаудан басталады, одан кейін жұмыс төрт қадаммен жүреді.
- Жобаны талқылаймыз: сома, смета, құжатты қайда тапсыратыныңыз.
- Деректерді жинаймыз: келісімшарттар, жеткізушілердің бағасы, қаржылық есептілік.
- Жобаның есебін жасаймыз: ақша ағыны, көрсеткіштер, сценарийлер.
- Құжатты А-021, А-090 не басқа нысанмен жазамыз, ескерту келсе, түзетеміз.
Құжат пен модельді бір есепке сүйеп жазамыз
«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері бизнес-жоспардағы әр санды қаржылық модельден алады, сондықтан мәтін мен есеп бір-біріне қайшы келмейді. Құжатты инвесторға көрсетсеңіз, пакет басқаша жиналады. Қай құжат керек екенін таңдау бетінен біліңіз.
Қорытынды
ҚДБ-ға, Өнеркәсіпті дамыту қорына немесе преференцияға тапсыратын инвестициялық жобаның бизнес-жоспары әрқайсысының нысанымен бөлек жазылады. Жобаңыз туралы айтып беріңіз: бизнес-жоспар мен модельді сол нысанмен дайындаймыз.
Сұрақ-жауап
Бизнес-жоспардың негізгі бөлімдері қандай?
Құжатты кім қабылдайтынына байланысты. Қазақстанның Даму Банкінің (ҚДБ) нысанында тоғыз бөлім мен үш қосымша бар: жоба түйіндемесі, өтініш беруші, жоба, коммерциялық бөлім, техникалық бөлім мен сатып алу, экологиялық бөлім, қаржылық талдау, қаржылық болжам, тәуекелдер.
Инвестициялық жобаның бизнес-жоспарын қалай жасайды?
Алдымен құжатты кімге тапсыратыныңызды анықтаңыз: ҚДБ А-021, Өнеркәсіпті дамыту қоры А-090 нысанын береді. Содан кейін келісімшарттардан, жеткізушілердің бағасынан және қаржылық есептіліктен деректер жинап, ақша ағынын есептеңіз де, құжатты сол нысанмен жазыңыз.
Қандай көрсеткіштер керек?
ҚДБ NPV, IRR, өтелу мерзімін, DSCR-ды және қарызға қатысты қатынастарды сұрайды. Өнеркәсіпті дамыту қоры NPV, IRR, дисконтталған өтелу мерзімін, кірістілік индексін және EBITDA-ны сұрайды.
Сезімталдық талдауы міндетті ме?
ҚДБ-да иә: сезімталдық талдауы мен стресс-тест міндетті. Өнеркәсіпті дамыту қоры модельді барлық алғышарт бойынша сезімталдық талдауын жасауға болатындай құруды талап етеді.
Инвестициялық преференцияға өтінімге бизнес-жоспар керек пе?
Оңайлатылған инвестициялық келісімшартқа өтінімге иә, бизнес-жоспар қоса беріледі. Өтінімді қабылдап, шешімді инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган шығарады, Kazakh Invest инвесторды «бір терезе» қағидатымен сүйемелдейді.
Деректер көздері
- Қазақстанның Даму Банкі, А-021 нысаны: инвестициялық жобаның бизнес-жоспарына (ТЭН) қойылатын құрылым мен мазмұн талаптары — тексерілді 2026-11-16
- Қазақстанның Даму Банкі, «Инвестициялық жобалар» беті — тексерілді 2026-11-15
- Өнеркәсіпті дамыту қоры, А-090 нысаны: ТЭН/бизнес-жоспарға қойылатын негізгі талаптар — тексерілді 2026-11-16
- Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі, 283, 292, 293-баптар — тексерілді 2026-11-16