Мазмұнға өту
Рус · ҚазЖобаны талқылайықТалқылайық

ТЭН деген не және ол бизнес-жоспардан немен ерекшеленеді

Жаңартылды 16.11.2026 · ~3 мин оқылады

Қысқаша. ТЭН, яғни техникалық-экономикалық негіздеме, — жобаның нарығын, техникалық шешімін, әлеуметтік-экономикалық және экологиялық әсерін зерттеп, қаржы шешімдері мен тәуекелдерді бағалайтын құжат. Жеке жобаға бірыңғай мемлекеттік нысан жоқ: Қазақстанның Даму Банкі (ҚДБ) мен Өнеркәсіпті дамыту қорында ТЭН мен бизнес-жоспар іс жүзінде бір құжат. Нақты есеп Excel-дегі қаржылық модельде жүреді.

Экономист әйел техникалық-экономикалық негіздемені сызбалармен салыстырып тексеріп отыр

Техникалық-экономикалық негіздеме деген не

Жобаға ақша салмас бұрын «жоба өзін ақтай ма, қандай тәуекел бар» деген сұраққа есеппен жауап беру керек. Бұл жауапты техникалық-экономикалық негіздеме береді: нарықты, техникалық шешімді, әлеуметтік және экологиялық зерттеуді, қаржы шешімдері мен тәуекел бағасын бір құжатқа жинайды.

ТЭН құрамы: бюджет жобасында қандай

Бюджеттік инвестициялық жобаның ТЭН-ін 2025 жылғы 28 маусымдағы № 59 бұйрықпен жасайды. Құрамы: түйіндеме, «Маркетингтік», «Техникалық-технологиялық», «Институционалдық», «Қаржы-экономикалық», «Әлеуметтік» бөлімдер, «Тәуекелдерді талдау» бөлімі, жалпы тұжырымдар және қосымшалар. Мақсатқа жетудің кемінде екі нұсқасы салыстырылады. Қаржылық талдауда NPV, IRR, қарапайым және дисконтталған өтелу мерзімі, шығынсыздық нүктесі есептеледі, ал сату көлемі, баға, инвестициялық және пайдалану шығындары бойынша сезімталдық талдауы жасалады.

Мемлекеттік жобада алдымен инвестициялық ұсыныс, одан кейін ТЭН жасалады. Инвестициялық ұсыныс — жобаның мақсатын, оған жету жолын және қаржыландыру тәсілін негіздейтін қысқа құжат.

ТЭН, бизнес-жоспар және қаржылық модель

ҚұжатНе көрсетедіКімге тапсырылады
Бизнес-жоспаржобаның мәні, нарық, техника, қаржы есебі, тәуекелдерҚДБ (А-021), Өнеркәсіпті дамыту қоры (А-090), оңайлатылған инвестициялық келісімшартқа өтінім
ТЭНжобаның негіздемесі, қаржы шешімдері, тәуекелдерҚДБ мен Өнеркәсіпті дамыту қорында бизнес-жоспармен бір құжат
Қаржылық модельақша ағыны, пайда мен залал, баланс, NPV, IRRбизнес-жоспарға бөлек Excel файлымен қоса беріледі

Жеке жобаның нысанын әр институт өзі белгілейді: ҚДБ А-021 нысанын, Өнеркәсіпті дамыту қоры А-090 нысанын сұрайды. Құжатты кімге тапсырсаңыз, соның нысанымен дайындаңыз.

Банкке арналған ТЭН қалай жасалады

ҚДБ өтінімді үш кезеңде қарайды: бизнес-ұсыныс, индикативтік талдау және банк сараптамасы. Екінші кезеңде А-021 нысанындағы бизнес-жоспар (ТЭН) мен Excel-дегі қаржылық модель тапсырылады. Құжаттар толық болса, үш кезең барлығы 60 жұмыс күнге созылады — бұл ҚДБ-ның өз мерзімі.

ТЭН мен бизнес-жоспардың айырмасы ҚДБ-да тек атауда: бұл бір нысанның екі аты. Жұмыс төрт қадамнан тұрады: жобаны талқылау, деректі жинау, ақша ағынын есептеу, құжатты банк нысанымен жазу. Толығырақ ТЭН дайындау бетінде жазылған.

ТЭН үлгісі

Өнеркәсіпті дамыту қоры құжаттар тізімінде «ТЭН үлгісі» мен «ФЭМ үлгісін» (қаржы-экономикалық модель) береді. Олар құрылымды көрсетеді, бірақ сіздің жобаңыздың есебін алмастырмайды: сандар, келісімшарттар және жеткізушінің бағасы өз жобаңыздан алынады.

Құрылыстағы ТЭН

Құрылыста ТЭН — жобалау алдындағы құжат: жобалау құжаттамасын әзірлеу және жобаны әрі қарай жүргізу туралы шешім соған сүйенеді. Бюджет қаражатымен салынатын немесе мемлекет үлесі бар объектілердің ТЭН-і мен жобалау-сметалық құжаттамасы міндетті сараптамадан өтеді. Толығырақ: құрылыстың ТЭН-і.

Қаржылық-экономикалық негіздеме: ТЭН-ге ұқсас, бірақ басқа

Атаулары ұқсас болғанмен, қаржылық-экономикалық негіздеме мен техникалық-экономикалық негіздеме әртүрлі құжат. Қаржылық-экономикалық негіздеме (ҚЭН) бюджет қаражатын заңды тұлғаның жарғылық капиталына салудың қажеттілігін негіздейді. Жеке кәсіпорын банкке тапсыратын құжатқа оның қатысы жоқ.

Негіздемені сіздің деректеріңізбен жазамыз

«Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері ТЭН-ді кәсіпорынның есептілігі, келісімшарттары мен жеткізушілердің бағасы бойынша жазады және банк не институт ескерту жіберсе, түзетеді. Біз кеңесшіміз: несие беру туралы шешімді банк немесе даму институты шығарады.

Қорытынды

ТЭН жобаның техникасын, нарығын және ақшасын бір есепке байлайды. Техникалық-экономикалық негіздеменің нысанын сіз тапсыратын банк немесе институт белгілейді, сондықтан алдымен соны анықтаңыз. Жобаңыз туралы айтып беріңіз: қажетті құжатты бірге таңдап, дайындаймыз.

Жобаңызды талқылап, қандай құжат керек екенін айтамызЖоба мен сома туралы айтыңыз. Хабарласып, бірнеше сұрақ қойып, қандай құжат керек екенін айтамыз.
Жұмыс уақытында хабарласып, жоба туралы бірнеше сұрақ қоямыз

Жазған ыңғайлы ма? WhatsApp · +7 700 556 18 37

Сұрақ-жауап

ТЭН деген не?

Техникалық-экономикалық негіздеме — жоба басталмай тұрып жасалатын құжат. Ол нарықты, техникалық шешімді, әлеуметтік-экономикалық және экологиялық әсерді зерттеп, қаржы шешімдері мен тәуекелдерді бағалайды.

ТЭН-ге не кіреді?

Құжатты кім қабылдайтынына байланысты. Бюджеттік инвестициялық жобаның ТЭН-інде түйіндеме, маркетингтік, техникалық-технологиялық, институционалдық, қаржы-экономикалық, әлеуметтік бөлімдер, тәуекелдерді талдау және қосымшалар бар. Банк пен даму институты өз нысанын береді.

ТЭН мен бизнес-жоспар бір нәрсе ме?

Қазақстанның Даму Банкі (ҚДБ) мен Өнеркәсіпті дамыту қорында іс жүзінде иә: банктің нысаны «Бизнес-жоспар (ТЭН)», қордікі «ТЭН/бизнес-жоспар» деп аталады. Басқа тарапқа тапсырсаңыз, құжат басқаша болуы мүмкін.

ТЭН үлгісін қайдан табуға болады?

Өнеркәсіпті дамыту қоры құжаттар тізімінде ТЭН мен қаржылық модельдің үлгісін береді. Үлгі құрылымды ғана көрсетеді: сандар мен шешімдер сіздің жобаңыздан алынуы керек.

Құрылыстағы ТЭН басқа ма?

Құрылыста ТЭН — жобалау алдындағы құжат: жобалау құжаттамасын әзірлеу туралы шешім соған сүйенеді. Ол туралы бөлек бетте жазылған.

Деректер көздері

  1. Ұлттық экономика министрінің м.а. 2025 жылғы 28 маусымдағы № 59 бұйрығы: инвестициялық ұсыныс, ТЭН, ҚЭН анықтамалары, ТЭН құрылымы — тексерілді 2026-11-16
  2. Қазақстанның Даму Банкі, А-021 нысаны: инвестициялық жобаның бизнес-жоспары (ТЭН) — тексерілді 2026-11-16
  3. Өнеркәсіпті дамыту қоры, А-090 нысаны: ТЭН/бизнес-жоспарға қойылатын негізгі талаптар — тексерілді 2026-11-16
  4. Өнеркәсіпті дамыту қоры, құжаттар тізімі: ТЭН және қаржылық модель үлгілері — тексерілді 2026-11-16
  5. «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» 2001 жылғы 16 шілдедегі № 242-II Заң, 1 және 64-1-баптар — тексерілді 2026-11-16

Тағы оқыңыз

ӨТІНІМ

Жобаңызды толық есептейік

Жұмыс уақытында хабарласып, жоба туралы бірнеше сұрақ қоямыз

Жазған ыңғайлы ма? WhatsApp · +7 700 556 18 37