Мазмұнға өту
Рус · ҚазЖобаны талқылайықТалқылайық

Құрылысқа ТЭН: қандай кезеңдерден өтеді және банк пен институтқа не тапсырылады

Жаңартылды 16.11.2026 · ~4 мин оқылады

Қысқаша. Жобаңызға құрылысқа ТЭН керек болса, алдымен жобаның ақшасы қайдан келетінін анықтаңыз. Жоба бюджет қаражатымен салынса, ТЭН 2025 жылғы № 59 бұйрықпен жасалып, сараптамадан өтеді. Банкке не даму институтына тапсырылатын жеке жобада ТЭН сол тараптың нысанымен жазылады: Қазақстанның Даму Банкінде (ҚДБ) — А-021, Өнеркәсіпті дамыту қорында — А-090.

Қазақстандағы қойма кешенінің құрылыс алаңында прораб планшетпен жұмыс істеп тұр

Құрылысқа ТЭН не үшін керек

Құрылыста ТЭН — жобалау алдындағы құжаттама. Жобалау құжаттамасын әзірлеу және жобаны әрі қарай жүргізу туралы шешім соған сүйенеді. Яғни құрылыс басталмай тұрып, техникалық шешім мен жобаның ақшасы есеппен дәлелденеді.

ТЭН кезеңдері: ұсыныстан бекітуге дейін

КезеңНе болады
Инвестициялық ұсынысмемлекеттік жобада алдымен жасалады: мақсатты, оған жету жолын және қаржыландыру тәсілін негіздейді
ТЭНтехникалық, экономикалық, қаржылық негіздеме; жобалауға кірісу туралы шешімнің негізі
Жобалау-сметалық құжаттамақұрылыстың жобасы мен сметасы
СараптамаТЭН мен жобалау-сметалық құжаттаманы тексеру
Бекітуоң сараптама қорытындысы жобаны бекітуге негіз болады

Сараптама кімге міндетті

Заң бойынша бюджет қаражатымен, мемлекет үлесімен немесе мемлекет кепілдік берген қарызбен салынатын объектілердің ТЭН-і мен жобалау-сметалық құжаттамасы міндетті сараптамадан өтеді. Жеке объектілердің жобалау-сметалық құжаттамасы да сараптамадан өтеді, техникалық жағынан күрделі емес объектілерді қоспағанда.

Бюджет жобасының ТЭН-і: құрамы

Жоба бюджеттік инвестициялық болса, құрылысқа ТЭН-нің құрамын № 59 бұйрықтың 58-тармағы белгілейді: түйіндеме, «Маркетингтік», «Техникалық-технологиялық», «Институционалдық», «Қаржы-экономикалық», «Әлеуметтік» бөлімдер, «Тәуекелдерді талдау» бөлімі, жалпы тұжырымдар және қосымшалар. Мақсатқа жетудің кемінде екі нұсқасы салыстырылады. Қаржылық талдауда NPV, IRR, қарапайым және дисконтталған өтелу мерзімі, сезімталдық талдауы және шығынсыздық нүктесі болады.

Банкке арналған құрылыс ТЭН-і

Жеке жобаның ТЭН-іне бірыңғай мемлекеттік нысан жоқ: құрылысты қаржыландыруға сұралатын ТЭН банктің не институттың өз нысанымен жазылады. ҚДБ-да бұл — А-021, онда техникалық бөлім мен сатып алу, қаржылық болжам және тәуекелдер бар. Өнеркәсіпті дамыту қорының нысанында смета меншікті қатысуға, қордың қарызына және басқа көздерге бөлінеді, ал жобалау-іздестіру жұмыстарын өтініш берушінің өз қаражатымен төлеу ұсынылады.

НысанКімдеЕрекшелігі
А-021Қазақстанның Даму Банкітоғыз бөлім мен үш қосымша; сезімталдық талдауы мен стресс-тест міндетті
А-090Өнеркәсіпті дамыту қорысмета меншікті қатысуға, қордың қарызына және басқа көздерге бөлінеді; модель Excel-де, формулалары көрінеді

Құрылыстағы ТЭН және инвестициялық преференция

Құрылысы бар жобаға инвестициялық преференция алғыңыз келсе, өтінімді инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган қарайды; оңайлатылған инвестициялық келісімшартқа өтінімге бизнес-жоспар қоса беріледі. Ең төменгі сома тек кейбір келісімдерде бар. Мысалы, инвестициялар туралы келісімде жаңа өндірістік объектілердің құрылысына салым кемінде 2 000 000 АЕК болуы керек (АЕК өтінім берілген күнгі мөлшермен алынады): АЕК 4 325 ₸ болса, 2 000 000 × 4 325 = 8 650 000 000 ₸, яғни 8,65 млрд ₸. Оңайлатылған инвестициялық келісімшартта ең төменгі сома жоқ, жоба Үкімет бекіткен басым қызмет түрлерінің тізіміне кіруі керек. Толығырақ преференциялар бетінде.

Құрылыс тәуекелдері модельде

Құрылыс жобасының ақшасы көбіне құрылыс шығыны мен іске қосу мерзіміне байланысты, сондықтан бұл екеуін бөлек есептеңіз. ҚДБ сезімталдық талдауына құрылыс шығыны мен іске қосудың кешігуін енгізеді, ал стресс-тестте EPC-келісімшарттың, яғни жобалау, жеткізу және салу келісімшартының бұзылуын қарастырады. Сондықтан мердігер мен жеткізушіден коммерциялық ұсыныс алыңыз. Жұмыс кешіксе, ақша қай айда жетпей қалатынын санмен көрсетіңіз. Модельге қойылатын талаптар бөлек бетте.

Құрылысқа ТЭН дайындау қадамдары

  1. Ақша көзін анықтаймыз: бюджет, банк, қор не өз қаражатыңыз.
  2. Құжатты қабылдайтын тараптың нысанын аламыз: № 59 бұйрық, А-021 не А-090.
  3. Құрылыс сметасы мен жеткізушілердің бағасын жинап, ақша ағынын есептейміз.
  4. Құжатты жазамыз; ескерту не сараптама қорытындысы келсе, түзетеміз.

Құрылыс жобасына құжатты кім дайындайды

Құрылыс жобасының ТЭН-ін, бизнес-жоспарын және қаржылық моделін «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері мердігердің сметасы мен жеткізушілердің ұсыныстары бойынша дайындайды. Қаржыландыру туралы шешімді банк не даму институты шығарады. ТЭН жалпы қалай дайындалатыны бөлек бетте жазылған, ал қай құжат керек екенін таңдау бетінен біліңіз.

Қорытынды

Ақшаның көзіне қарай құрылысқа ТЭН әртүрлі жасалады: бюджет жобасына — № 59 бұйрық пен сараптама, банк жобасына — банктің не қордың нысаны. Жобаңыз туралы айтып беріңіз: құжат пен модельді сол нысанмен дайындаймыз.

Жобаңызды талқылап, қандай құжат керек екенін айтамызЖоба мен сома туралы айтыңыз. Хабарласып, бірнеше сұрақ қойып, қандай құжат керек екенін айтамыз.
Жұмыс уақытында хабарласып, жоба туралы бірнеше сұрақ қоямыз

Жазған ыңғайлы ма? WhatsApp · +7 700 556 18 37

Сұрақ-жауап

Құрылыстағы ТЭН деген не?

Жобалау алдындағы құжат: жобалау құжаттамасын әзірлеу және жобаны әрі қарай жүргізу туралы шешім соған сүйенеді. Заң құрылыстың ТЭН-ін жобалау алдындағы құжаттамаға жатқызады.

Құрылыс ТЭН-іне не кіреді?

Бюджеттік инвестициялық жобада: түйіндеме, маркетингтік, техникалық-технологиялық, институционалдық, қаржы-экономикалық, әлеуметтік бөлімдер, тәуекелдерді талдау, жалпы тұжырымдар және қосымшалар. Банкке тапсырылатын жеке жобада құрамын банктің немесе институттың нысаны белгілейді.

ТЭН сараптамадан өтуі керек пе?

Бюджет қаражатымен, мемлекет үлесімен немесе мемлекет кепілдік берген қарызбен салынатын объектілердің ТЭН-і мен жобалау-сметалық құжаттамасы міндетті сараптамадан өтеді. Жеке объектінің жобалау-сметалық құжаттамасы да сараптамадан өтеді, техникалық жағынан күрделі емес объектілерді қоспағанда.

Банкке арналған құрылыс ТЭН-і басқаша ма?

Иә. Банк не институт ТЭН-ді өз нысанымен қабылдайды: Қазақстанның Даму Банкінде (ҚДБ) — А-021, Өнеркәсіпті дамыту қорында — А-090.

Деректер көздері

  1. «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» 2001 жылғы 16 шілдедегі № 242-II Заң, 1-бап 12-тармақша, 64-1-бап — тексерілді 2026-11-16
  2. Ұлттық экономика министрінің м.а. 2025 жылғы 28 маусымдағы № 59 бұйрығы: инвестициялық ұсыныс, ТЭН құрылымы (58-тармақ) — тексерілді 2026-11-16
  3. Қазақстанның Даму Банкі, А-021 нысаны: инвестициялық жобаның бизнес-жоспарына (ТЭН) қойылатын құрылым мен мазмұн талаптары — тексерілді 2026-11-16
  4. Өнеркәсіпті дамыту қоры, А-090 нысаны: ТЭН/бизнес-жоспарға қойылатын негізгі талаптар — тексерілді 2026-11-16

Тағы оқыңыз

ӨТІНІМ

Жобаңызды толық есептейік

Жұмыс уақытында хабарласып, жоба туралы бірнеше сұрақ қоямыз

Жазған ыңғайлы ма? WhatsApp · +7 700 556 18 37