Қазақстанның Даму Банкінен қарыз алуға бизнес-жоспар мен ТЭН
Жаңартылды 16.11.2026 · ~5 мин оқылады
Қысқаша. Қазақстанның Даму Банкі (ҚДБ) инвестициялық жобаға 15 млрд ₸-ден бастап, 5–20 жылға қарыз береді. Жоба сметасының кемінде 20 %-ын өзіңіз саласыз. Өтінім үш кезеңнен өтеді, құжаттар толық болса, барлығы 60 жұмыс күні кетеді. Екінші кезеңде бизнес-жоспарды (ТЭН) А-021 нысанымен, қаржылық модельді Excel файлымен тапсырасыз. Осы екі құжатты біз банк талабына сай дайындаймыз.

Қазақстанның Даму Банкі қандай жобаны қаржыландырады
Ірі жобаларға арналған мемлекеттік даму институты — Қазақстанның Даму Банкі. Қарыз жаңа өндіріс ашуға, жұмыс істеп тұрған өндірісті кеңейтуге не жаңартуға беріледі; актив, акция пакетін, мүліктік кешен сатып алуға да жұмсауға болады. Банктің бірінші стратегиялық мақсаты — өңдеу өнеркәсібінде әлеуметтік-экономикалық әсері жоғары жобалар: импортты алмастыратын және экспортқа шығатын өндірістер.
Жобаңыз бірнеше жүз миллион теңге тұрса, ол ҚДБ шегіне жетпейді: мұндай жобаға инвестициялық кредит бетін оқыңыз. Бұрынғы «БРК-Лизинг» қазір Өнеркәсіпті дамыту қоры деп аталады, ол — ҚДБ-ның еншілес ұйымы. Қордың өз талаптары бар, олар бөлек бетте.
Қарыз шарттары
| Көрсеткіш | Шарт |
|---|---|
| Инвестициялық жобаға қарыз | 15 млрд ₸-ден |
| Мерзімі | 5–20 жыл |
| Меншікті қатысу | смета сомасының кемінде 20 % |
| Жобалық қаржыландыру | қарыз 15 млрд ₸-ден, 20 жылға дейін, меншікті қатысу кемінде 30 % |
| Синдикатталған қаржыландыру | барлығы 15 млрд ₸-ден, ҚДБ үлесі кемінде 7,5 млрд ₸ |
| Айналым қаражаты | тек инвестициялық жоба ішінде, мақұлданған кредит желісінің 40 %-на дейін |
| Кепілдік | 15 млрд ₸-ден, 20 жылға дейін |
Меншікті қатысу смета сомасынан есептеледі. Мысал: смета 25 млрд ₸. Кәдімгі қарызда өз үлесіңіз кемінде 5 млрд ₸ болады, қарыз 20 млрд ₸-ге дейін. Жобалық қаржыландыруда өз үлесіңіз кемінде 7,5 млрд ₸, қарыз 17,5 млрд ₸-ге дейін.
Өтінімді қарау кезеңдері
| Кезең | Банк не істейді | Мерзімі |
|---|---|---|
| I. Бизнес-ұсыныс | сауалнама мен анықтамаларды алдын ала қарайды | 5 жұмыс күні |
| II. Индикативтік талдау | А-021 бойынша бизнес-жоспар мен қаржылық модельді зерттеп, қаржыландырудың индикативтік шартын анықтайды | 25 жұмыс күні |
| III. Банк сараптамасы | жобаны терең тексереді; сыртқы бағалауды банк аккредиттеген компаниялар жасайды | 30 жұмыс күні |
Құжаттар толық болса, үш кезеңге барлығы 60 жұмыс күні кетеді. Бұл мерзімді банк белгілейді, алғашқы екі кезең ақысыз. Техникалық, маркетингтік және құқықтық бағалауды ҚДБ тізіміндегі аккредиттелген ұйымдар жүргізеді. Жобаға бейрезидент қатысса, сыртқы құқықтық бағалау қорытындысы керек.
Бірінші кезеңге қандай құжат керек
Бизнес-ұсыныс кезеңінде А-020 нысаны бойынша төрт құжат тапсырасыз:
- А-041 нысанындағы өтініш-сауалнама;
- салық органының анықтамасы;
- банктердің анықтамалары: соңғы 12 айдағы айналым, шоттағы қалдық, несие берешегі және 2-картотека (шотта ақша жетпей, банк төлей алмаған құжаттар);
- кредиттік есеп алуға келісім.
А-021 нысаны: бизнес-жоспардың тоғыз бөлімі
Бизнес-жоспар екінші кезеңде тапсырылады. ҚДБ үшін ТЭН мен бизнес-жоспар бір құжат: банк оны «Бизнес-жоспар (ТЭН)» деп атайды. Нысанның соңғы редакциясын банктің Кредит комитеті 2024 жылғы 29 мамырда бекіткен. ТЭН туралы толығырақ — ТЭН деген не бетінде.
- Жоба түйіндемесі.
- Өтініш беруші туралы мәлімет.
- Жоба сипаттамасы.
- Коммерциялық бөлім: нарық, сату, баға.
- Техникалық бөлім және сатып алу.
- Экология бөлімі.
- Қаржылық талдау.
- Қаржылық болжам.
- Жоба тәуекелдері.
Үш қосымшасы бар: Excel форматындағы қаржылық модель, жобаның әлеуметтік-экономикалық тиімділік көрсеткіштері және салаларды ғылымды қажетсіну деңгейі бойынша топтау (ЭЫДҰ жіктемесі).
ҚДБ қандай көрсеткіштерді сұрайды
А-021 бойынша NPV, IRR және өтелу мерзімін (PP) есептейсіз. Қарыз жүктемесін Debt/EBITDA, Debt/Equity, EBITDA/пайыз, бос ақша ағыны (FCF) және DSCR көрсетеді. DSCR жоба ақшасы қарыз бен сыйақы төлемін неше есе жабатынын білдіреді. ҚДБ оны былай есептейді: (операциялық қызметтен түсетін ақша ағыны + сыйақы төлемі) / (негізгі борыш төлемі + сыйақы төлемі). NPV, IRR және өтелу мерзімінің ең төменгі мәнін банк белгілемейді.
Бизнес-жоспарға екі тексеру міндетті түрде кіреді. Біріншісі — сезімталдыққа талдау: баға, сату көлемі, күрделі шығын не мөлшерлеме өзгерсе, нәтиже қалай өзгеретінін көрсетесіз. Екіншісі — стресс-тест: ең ықтимал үш оқиғаға (мысалы, ірі клиент кетсе, нарық нашарласа, EPC-келісімшарт бұзылса) ауыр сценарий құрып, оны базалық сценариймен салыстырасыз.
Қаржылық модельге қойылатын талап
Банктің базалық талаптарында модельдің бес қасиеті аталады: түсінікті, бақыланатын әрі ашық, икемді, басқарылатын және негізді болуы керек. Барлық бастапқы дерек бөлек «Бастапқы деректер» парағына жиналады. Модель ақша қозғалысын, пайда мен залалды және баланс болжамын бүкіл кезеңге көрсетеді.
Жоспарлау кезеңі сұралатын қарыз мерзімінен қысқа болмауға тиіс: бұл — міндетті талап. Есептеу қадамына банк ұсыныс қана береді: инвестициялық кезеңде бір айдан аспасын, кейін тоқсан сайын. Жұмыс істеп тұрған кәсіпорын болжамды қаржылық есептілікке, шикізат сатып алу мен өнім өткізу келісімшарттарына сүйеніп құрады. ҚДБ сайтында Excel-дегі дайын модель үлгісі бар. Құрылымы туралы — қаржылық модель бетінде.
Тездетеміз деген уәдеге сенбеңіз
Қазақстанның Даму Банкі өтініш берушілерді ескертеді: бөгде адамдардың өтінімді тезірек өткіземіз деген сөзі шындыққа жатпайды. Біз де мерзім уәде етпейміз, оны банк белгілейді.
Құжатты кім дайындайды, шешімді кім шығарады
Жобаңыз ҚДБ шартына сай келсе, оны бізбен талқылаңыз. «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері А-021 бойынша бизнес-жоспарды және қаржылық модельді дайындап, банк ескерту жіберсе, құжатты түзетеді. Қарыз беру-бермеуді банктің өзі шешеді.
Сұрақ-жауап
Қазақстанның Даму Банкі қанша қарыз береді?
Инвестициялық жобаға ең аз қарыз 15 млрд ₸, мерзімі 5 жылдан 20 жылға дейін. Жоба сметасының кемінде 20 %-ын меншікті қатысу ретінде өзіңіз саласыз.
ҚДБ өтінімді қанша уақыт қарайды?
Құжаттар толық болса, барлығы 60 жұмыс күні: бизнес-ұсынысқа 5 күн, индикативтік талдауға 25 күн, банк сараптамасына 30 күн. Алғашқы екі кезең ақысыз.
ҚДБ үшін бизнес-жоспар мен ТЭН бөлек құжат па?
Жоқ. Банктің А-021 нысаны «Бизнес-жоспар (ТЭН)» деп аталады, яғни бұл бір құжат. Қаржылық модель оған бөлек Excel файлымен қоса беріледі.
ҚДБ NPV мен IRR-дің ең төменгі мәнін белгілей ме?
Жоқ, А-021 кестесінде «ең төменгі мән» бағаны бос тұр. Есесіне сезімталдыққа талдау мен стресс-тест міндетті.
Қарауды тездетеміз деген адамға сенуге бола ма?
Жоқ. ҚДБ өзі ескертеді: бөгде адамдардың өтінімді тезірек өткіземіз деген сөзі шындыққа жатпайды.
Деректер көздері
- Қазақстанның Даму Банкі, «Инвестициялық жобаларды қаржыландыру» беті: қарыз шарттары, кезеңдер, құжаттар, ескерту — тексерілді 2026-11-16
- Қазақстанның Даму Банкі, А-021 нысаны: инвестициялық жобаның бизнес-жоспарының (ТЭН) құрылымы мен мазмұнына қойылатын талаптар — тексерілді 2026-11-16
- Қазақстанның Даму Банкі, жобаның қаржы-экономикалық моделіне қойылатын базалық талаптар — тексерілді 2026-11-16