Инвестициялық келісімшарт: қай түрін таңдау және өтінімге не қосу керек
Жаңартылды 16.11.2026 · ~4 мин оқылады
Қысқаша. Инвестициялық келісімшарт бойынша заңды тұлға салым салуға міндеттенеді, мемлекет оған преференция береді. Кодексте үш түрі бар: инвестициялар туралы келісім, инвестициялық міндеттемелер туралы келісім және оңайлатылған инвестициялық келісімшарт. Олар әр тараппен жасалады, жеңілдігі де, шарты да әртүрлі. Өтінімге бизнес-жоспар қосылады, біз оны уәкілетті органның талабына сай дайындаймыз.

Инвестициялық келісімшарт не үшін керек
Жобаға ірі салым салып, оның орнына мемлекеттен жеңілдік алғыңыз келсе, Кодекстегі үш құжаттың біріне қол қоясыз. Сіз салымды уәде еткен көлемде және мерзімде саласыз, мемлекет келісілген преференцияны береді. Қарсы міндеттеме болмаса, преференция да берілмейді. Жеңілдіктердің өзі бөлек бетте толық жазылған, мұнда үш құжатты салыстырамыз.
Үш түрі
| Түрі | Кіммен жасалады | Не береді | Шарты |
|---|---|---|---|
| Инвестициялар туралы келісім | инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган | үш салық бойынша жеңілдік (10 жылға дейін), мемлекеттік заттай грант, шетелдік жұмыс күшін тарту құқығы | жоба түріне қарай 200 000 – 5 000 000 АЕК; басым қызмет түрі |
| Инвестициялық міндеттемелер туралы келісім | Қазақстан Республикасының Үкіметі | салық заңнамасының 10 жыл тұрақтылығына кепілдік | ірі не орта тауар өндіруші; сегіз жылда кемінде 75 000 000 АЕК |
| Оңайлатылған инвестициялық келісімшарт | инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган | мемлекеттік заттай грант, кеден бажынан босату | ең аз сома жоқ; жоба басым қызмет түрлерінің тізбесінде |
Үш салық — корпоративтік табыс салығы (100 %-ға азаяды), жер салығы (0 коэффициент) және мүлік салығы (0 % мөлшерлеме). АЕК 2026 жылы 4 325 ₸. Басым қызмет түрлерінің тізбесін Үкімет бекітеді.
Арнайы инвестициялық келісімшарт енді жоқ
Бұрын арнайы инвестициялық келісімшартты арнайы экономикалық аймақтың қатысушылары жасайтын. Ол туралы 295-1-бап 2026 жылғы 1 қаңтардан Кодекстен алынып тасталды. Сол күннен бастап 286–290-баптар да күшін жойды, олардың мазмұны 283-1 – 283-5-баптарға көшті. Сондықтан ескі баптарға сүйенген шек пен тәртіпті емес, жоғарыдағы кестені алыңыз.
Қай келісімшарт шегіне жетесіз
Мысал. Тамақ өнеркәсібінің жаңа объектісіне 5 млрд ₸ салмақсыз. 5 000 000 000 / 4 325 ≈ 1 156 069 АЕК. Мұндай объектіге ең аз салым 1 000 000 АЕК (4,325 млрд ₸), демек инвестициялар туралы келісімге өтінім бере аласыз. Ал жұмыс істеп тұрған өндірісті кеңейтсеңіз, шек әлдеқайда жоғары: 5 000 000 АЕК, яғни 21,625 млрд ₸.
Мысал. Ірі зауытқа сегіз жыл ішінде 400 млрд ₸ салынады. 400 000 000 000 / 4 325 ≈ 92 485 549 АЕК, бұл 75 000 000 АЕК шегінен асады. Сіз ірі не орта тауар өндіруші болсаңыз және салымның кемінде жартысы алғашқы төрт жылға түссе, инвестициялық міндеттемелер туралы келісімді қарастыра аласыз.
Оңайлатылған келісімшарт: заттай грант пен кеден бажы
Мемлекеттік заттай грант — мемлекет меншігіндегі мүлік: жер, ғимарат, құрылыс, машина мен жабдық, көлік (жеңіл автокөліктен басқа). Оны уақытша тегін пайдалануға береді, ал міндеттемені орындасаңыз, меншігіңізге өтеді. Грант ұзақ мерзімді активтерге салған салымыңыздың 30 %-ынан аспайды. Сонымен бірге технологиялық жабдықты, оның бөлшектерін, шикізат пен материалды әкелгенде кеден бажы алынбайды.
Шешім кімде
Инвестициялар туралы келісім мен оңайлатылған келісімшарт бойынша өтінімді инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган қарап, салалық органның қорытындысын ескеріп, шешім шығарады. Оңайлатылған келісімшартта мерзім белгіленген: өтінім тіркелген күннен бастап 60 жұмыс күні. Инвестициялық міндеттемелер туралы келісімге өтінім де уәкілетті органға түседі, ол 20 жұмыс күнінде Үкімет қаулысының жобасын дайындайды, ал келісімге Үкімет қол қояды. Kazakh Invest бұл жолда инвесторды сүйемелдейді, шешім шығармайды.
Оңайлатылған келісімшартқа өтінімге не қосылады
- Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы анықтама.
- Жарғының көшірмесі.
- Уәкілетті органның талабымен жасалған инвестициялық жобаның бизнес-жоспары.
- Сұралатын заттай гранттың құнын растайтын құжаттар және жергілікті атқарушы органның растауы.
- Мемлекеттік кіріс органының салық берешегі жоқ туралы анықтамасы, өтінім берген күнге дейін бес жұмыс күні ішінде алынған.
Бизнес-жоспарда не көрсетіледі
Салымның көлемі мен түрі бизнес-жоспарда есеппен көрсетіледі: шекке жеткеніңізді орган сол есептен көреді. Қаржылық модельде ақша ағынын, NPV мен өтелу мерзімін есептеңіз. Құрылымы — инвестициялық жобаның бизнес-жоспары бетінде.
Құжатты кім дайындайды
Инвестициялық келісімшарт жасасқыңыз келсе, алдымен жобаңызды бізбен талқылаңыз: салымды АЕК-ке аударып, қай түрге жарайтынын бірге қараймыз. «Orken Business Finance» ЖШС кеңесшілері бизнес-жоспар мен қаржылық модельді таңдалған түрге сай әзірлеп, орган ескерту айтса, түзетеді. Келісімшарт жасасу-жасаспауды мемлекеттік орган шешеді.
Сұрақ-жауап
Инвестициялық келісімшарт деген не?
Заңды тұлға белгілі бір салым салуға міндеттенеді, мемлекет оған инвестициялық преференция береді. Кодексте мұндай құжаттың үш түрі бар, әрқайсысының өз атауы мен шарты бар.
Арнайы инвестициялық келісімшарт әлі бар ма?
Жоқ. Ол туралы 295-1-бап 2026 жылғы 1 қаңтардан алынып тасталды. Преференция енді тек үш құжатпен беріледі: инвестициялар туралы келісім, инвестициялық міндеттемелер туралы келісім және оңайлатылған инвестициялық келісімшарт.
Өтінімге бизнес-жоспар керек пе?
Иә. Оңайлатылған келісімшартқа өтінімде бизнес-жоспар міндетті құжаттардың бірі, оны инвестициялар жөніндегі уәкілетті органның талабымен жасайсыз.
Оңайлатылған келісімшарт бойынша шешім қашан шығады?
Өтінім тіркелген күннен бастап 60 жұмыс күні ішінде.
Kazakh Invest келісімшарт жасай ма?
Жоқ. Kazakh Invest — ұлттық компания, инвесторды бір терезе қағидасымен сүйемелдейді. Өтінімді уәкілетті орган қарайды, міндеттемелер туралы келісімге Үкімет қол қояды.
Деректер көздері
- Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі, 283, 283-1 – 283-5, 292, 295-1, 295-2-баптар (kk-нұсқа) — тексерілді 2026-11-16
- Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі, ресми мәтін — тексерілді 2026-11-16
- Kazakh Invest, «Біз туралы»: бір терезе қағидасы — тексерілді 2026-11-16